W starym domu system ogrzewania podłogowego dobiera się do podłogi, która już jest. Zanim porównasz frezowanie, system suchy i nową wylewkę, ustal 3 rzeczy: co jest w podłodze dziś, ile wysokości możesz dodać i ile ciepła traci każde pomieszczenie.
Ten poradnik pomoże Ci zebrać te dane. Znajdziesz w nim arkusz pomiarów do wydruku, poglądowy przekrój podłogi i pytania do instalatora oraz innych specjalistów. Dotyczy wodnego ogrzewania podłogowego, nie mat elektrycznych.
Zebranie pomiarów to jeszcze nie ocena budynku. Ani ten poradnik, ani HeatAlgo nie sprawdzą nośności stropu, wilgoci ani stanu istniejących warstw. To wymaga oględzin na miejscu przez osobę z odpowiednimi kwalifikacjami. Jeśli dopiero zbierasz rzuty i dane produktów, zacznij od listy informacji do przygotowania przed wyceną ogrzewania podłogowego.
Zdecyduj, co zostaje, a co zrobisz od nowa
Zacznij od rzutu i zaznacz na nim każde pomieszczenie osobno. Możliwe są 3 warianty: podłoga zostaje, a nowe warstwy trafiają na nią; zdejmujesz tylko wykończenie; albo rozbierasz podłogę do konstrukcji, czyli do płyty na gruncie, stropu lub belek.
Każdy wariant zostawia inną wysokość na nowe warstwy. Rozbiórka pokaże, co jest pod spodem. Gdy podłoga zostaje, jej warstwy trzeba poznać inaczej: z dokumentów albo z odkrywki. W jednym domu warianty mogą się różnić, więc zapisz decyzję przy każdym pomieszczeniu.
Zmierz poziomy przy drzwiach, progach i schodach
Nowa podłoga musi się spotkać z tym, co zostaje: z podłogą za drzwiami, z progiem drzwi wejściowych albo balkonowych, z pierwszym stopniem schodów. Wysokość ograniczają właśnie te miejsca, a nie grubość podłogi na środku pokoju.
Wyznacz w pomieszczeniu jedną poziomą linię odniesienia, na przykład laserem, i każdy wymiar mierz od niej w dół. Stara podłoga może nie być pozioma, więc pomiar od jej powierzchni w różnych miejscach da różne wyniki. Przy każdym wymiarze zapisz, skąd go znasz: czy został zmierzony, odczytany z dokumentów, czy przyjęty. Wymiar przyjęty bez sprawdzenia to pytanie do instalatora, a nie dana do projektu.
Przekrój podłogi przy drzwiach
Schemat poglądowy, bez skali
Warstwy, od góry
- 1
- Okładzina z klejem albo podkładem
- 2
- Warstwa z rurami: jastrych z rurami albo system suchy
- 3
- Izolacja cieplna
- 4
- Warstwy, które zostają - do sprawdzenia
- 5
- Konstrukcja: płyta na gruncie, strop albo belki
Punkty pomiaru
- A
- Linia odniesienia - od niej mierzysz każdy wymiar
- B
- Poziom do zachowania: podłoga za drzwiami, próg
- C
- Wysokość dostępna na nowe warstwy
Wysokość C to zapas między najwyższym punktem tego, co zostaje w podłodze, a poziomem, który musisz zachować. Policzysz ją z pomiarów od linii A: od odległości do najwyższego punktu tego, co zostaje, odejmij odległość do poziomu B. Gdy poziomów do zachowania jest kilka, weź ten, który leży najniżej, czyli najdalej od linii A. Zapisz miejsce, które ogranicza najbardziej, bo tam rozstrzyga się wybór systemu. Każdy nowy próg albo stopień to osobna decyzja do omówienia z instalatorem.
Zapisz też wysokość pomieszczenia w najniższym miejscu: każda nowa warstwa ją zmniejsza.
Arkusz pomiarów dla jednego pomieszczenia
Wydrukuj arkusz albo skopiuj go do arkusza kalkulacyjnego przyciskami pod tabelą, po jednym egzemplarzu na pomieszczenie. Druk pozwala też zapisać go jako PDF. W kolumnie „Skąd to wiesz” wpisz: pomiar, dokument albo założenie. Puste pole to pytanie do wyjaśnienia, a nie zero.
| Co zmierzyć lub ustalić | Wynik | Skąd to wiesz | Kto potwierdzi |
|---|---|---|---|
| Co zostaje: cała podłoga, podłoga bez wykończenia czy tylko konstrukcja | |||
| A. Linia odniesienia: gdzie ją zaznaczono | |||
| B. Poziom gotowej podłogi w drzwiach do pomieszczeń, które zostają | |||
| Progi drzwi wejściowych, balkonowych i tarasowych oraz dolne krawędzie skrzydeł drzwi | |||
| Pierwszy i ostatni stopień schodów | |||
| Elementy, które zostają na obecnym poziomie: zabudowa kuchni, brodzik, odpływy, kominek | |||
| Najwyższy i najniższy punkt obecnej podłogi | |||
| Wysokość pomieszczenia w najniższym miejscu | |||
| C. Wysokość na nowe warstwy: od najwyższego punktu tego, co zostaje, do poziomu B | |||
| Obecne warstwy podłogi i ich grubości, w tym izolacja: jest, nie ma czy nie wiadomo | |||
| Co jest pod podłogą: grunt, nieogrzewane pomieszczenie, ogrzewane pomieszczenie czy powietrze zewnętrzne | |||
| Instalacje w podłodze, stare płytki PCV lub klej oraz ślady wilgoci, pęknięcia i ugięcia | |||
| Planowana okładzina: produkt, grubość i opór cieplny z karty technicznej |
Ustal, co jest w podłodze i pod nią
Jeśli masz projekt albo inwentaryzację domu, sprawdź w nich przekrój podłogi. Jeśli ich nie masz albo dom był przebudowywany, poproś wykonawcę o odkrywkę w jednym miejscu, zanim podpiszesz umowę. Zapisz, co widać w odkrywce, a resztę oznacz jako założenie.
W starszych budynkach płytki PCV i klej pod nimi mogą zawierać azbest (ulotka Państwowej Inspekcji Sanitarnej). Nie skuwaj ani nie frezuj takiej podłogi, dopóki nie wiesz, z czego jest. Wyroby z azbestem usuwa wyspecjalizowana firma, a nie Ty ani ekipa od podłogówki.
Sprawdź też, co jest pod podłogą: grunt, nieogrzewane pomieszczenie (na przykład piwnica), ogrzewane pomieszczenie czy powietrze zewnętrzne, na przykład nad przejazdem. Od tego zależy, ile ciepła popłynie w dół. Norma PN-EN 1264-4 podaje minimalny opór cieplny izolacji pod ogrzewaniem podłogowym, zależny od tego, co jest pod spodem. Zapytaj instalatora, która wartość dotyczy Twojej podłogi i jaką grubość izolacji oznacza w wybranym produkcie.
Wilgoć i stan konstrukcji to osobny temat. Jeśli widzisz zawilgocenia, pęknięcia albo uginającą się podłogę, zapisz to w arkuszu i poproś specjalistę o ocenę, zanim wybierzesz system. Ani ten poradnik, ani raport z programu nie zastąpią takiej oceny.
Sprawdź straty ciepła, zanim wybierzesz system
W starym domu podłoga nie zawsze ogrzeje pomieszczenie sama. Moc z metra kwadratowego podłogi ma górną granicę, bo ogranicza ją dopuszczalna temperatura powierzchni. Zapotrzebowanie pomieszczenia na ciepło zależy od ścian, okien, dachu, podłogi i wentylacji, a nie od samego metrażu.
Dlatego przed wyborem systemu policz straty ciepła pokój po pokoju (OZC) według PN-EN 12831-1. Jeśli planujesz docieplenie albo wymianę okien, policz je dla stanu po tych pracach. Tam, gdzie moc podłogi nie pokryje strat, instalator może zostawić albo dodać grzejnik, więc wybór nie zawsze brzmi: podłogówka albo grzejniki.
Przy każdym pomieszczeniu zapisz też powierzchnię, pod którą można ułożyć rury, czyli bez stałej zabudowy, wanny i brodzika. Z tej powierzchni i ze strat ciepła wynika, ile mocy musi dać każdy metr kwadratowy podłogi.
Co wchodzi do takich obliczeń, wyjaśnia poradnik OZC - co to jest i co od niego zależy. Straty ciepła pokój po pokoju policzysz w kalkulatorze OZC w HeatAlgo. Jak okładzina i temperatura wody wpływają na moc podłogi, pokazuje poradnik o temperaturze zasilania podłogówki.
Nowa wylewka, system suchy czy frezowanie?
Poniżej porównanie 3 rozwiązań. Porównuj je na tych samych pomiarach i z tą samą okładziną. HeatAlgo liczy tylko podłogi z rurą zatopioną w jastrychu, który leży na warstwie izolacji (typ A według PN-EN 1264). Systemu suchego ani podłogi frezowanej program nie liczy. Przy systemie suchym i przy frezowaniu poproś producenta systemu albo wykonawcę o dane mocy cieplnej dla całego układu warstw z Twoją okładziną.
| Rozwiązanie | Na czym polega | Co sprawdzić przed wyborem | Czy HeatAlgo to policzy |
|---|---|---|---|
| Nowa wylewka | Rury zatopione w nowym jastrychu, zwykle na nowej warstwie izolacji | Wysokość C, izolację pod rurami, ciężar nowej podłogi, czas do ułożenia okładziny | Tak, to typ A według PN-EN 1264 |
| System suchy | Rury w płytach z metalowymi lamelami, przykryte suchymi płytami, bez mokrej wylewki | Pełną wysokość z okładziną, nośność podłogi, dane mocy producenta dla Twojej okładziny | Nie, potrzebne są dane producenta |
| Frezowanie | Bruzdy wycięte w istniejącej wylewce, rury ułożone w bruzdach | Grubość, materiał i stan wylewki, co jest pod nią, instalacje w podłodze | Nie, potrzebne są dane wykonawcy albo producenta rur |
Gdzie leży rura w każdym rozwiązaniu
Schemat poglądowy, bez skali
Nowa wylewka
Rura leży na izolacji, w nowym jastrychu.
HeatAlgo liczy ten układ (typ A według PN-EN 1264) dla jastrychu cementowego i rury 16×2 albo 17×2.
System suchy
Rura leży w rowku płyty izolacyjnej, pod płytami suchego jastrychu. Ciepło rozprowadza metalowa lamela.
HeatAlgo tego nie liczy. Poproś producenta systemu o dane mocy.
Frezowanie
Rura leży w bruździe wyciętej w wierzchu istniejącej wylewki. Bruzdę wypełnia klej albo masa, często pod cienką warstwą wyrównującą. To, co jest pod wylewką, trzeba sprawdzić.
HeatAlgo tego nie liczy. Poproś wykonawcę albo producenta rur o dane mocy.
Oznaczenia
- Okładzina z klejem albo podkładem
- Nowy jastrych
- Warstwa wyrównująca (jeśli jest)
- Istniejąca wylewka
- Płyty suchego jastrychu
- Izolacja cieplna
- Warstwy nieznane - do sprawdzenia
- Konstrukcja
- Rura grzewcza
- Metalowa lamela
- Klej albo masa w bruździe
Nowa wylewka z rurami w jastrychu
Na konstrukcji albo na pozostawionych warstwach powstaje nowy układ: izolacja, rury zatopione w jastrychu i okładzina. Dzięki temu możesz poprawić izolację pod rurami, ale potrzebujesz miejsca na wszystkie te warstwy naraz. Mokry jastrych dokłada ciężaru i musi wyschnąć, zanim ułożysz okładzinę.
Zapytaj, jaki jastrych przewiduje wykonawca, ile będzie ważyć cała nowa podłoga i kiedy będzie można ułożyć okładzinę. Zapytaj też, kto przeprowadzi pierwsze wygrzewanie jastrychu i według czyjej instrukcji. Spośród tych rozwiązań HeatAlgo liczy tylko to: podajesz w programie między innymi grubość jastrychu nad rurą, rozstaw rur i rodzaj okładziny.
System suchy
W systemie suchym rury leżą w profilowanych płytach izolacyjnych, a ciepło rozprowadzają metalowe lamele. Całość przykrywają płyty suchego jastrychu, więc nie ma mokrej wylewki ani czasu na jej schnięcie. Producenci przeznaczają takie systemy między innymi do remontów oraz na stropy drewniane i stropy o małej nośności. Tak opisuje na przykład swój system TBS firma KAN-therm w poradniku ogrzewania płaszczyznowego.
Moc systemu suchego zależy od jego budowy i od okładziny. Poproś producenta o dane mocy cieplnej dla całego układu warstw z wybraną okładziną oraz o pełną wysokość z okładziną. Według PN-EN 1264 to inny typ konstrukcji niż rura w jastrychu (KAN-therm zalicza swój system TBS do typu B), dlatego HeatAlgo go nie policzy. Tak samo sprawdzisz systemy niskie, opisywane jako rozwiązania o małej wysokości zabudowy: poproś o pełną wysokość z okładziną i o dane mocy. HeatAlgo ich również nie liczy.
Frezowanie istniejącej wylewki
Przy frezowaniu wykonawca wycina bruzdy w istniejącej wylewce i układa w nich rury, zamiast skuwać podłogę. Wszystko zależy więc od tej wylewki: od jej grubości, materiału i stanu, od tego, co jest pod nią, i od instalacji, które w niej biegną.
Poproś wykonawcę, żeby przed podpisaniem umowy sprawdził wylewkę w odkrywce i pokazał Ci przekrój podłogi. Zapytaj też, co zrobi, jeśli na wylewce zostały stare płytki PCV albo klej, które mogą zawierać azbest. Zapytaj, co proponuje, jeśli pod wylewką nie ma izolacji. Wtedy więcej ciepła popłynie w dół, do gruntu albo do pomieszczenia poniżej.
Ten poradnik nie podaje cen. Kwota za metr kwadratowy bez listy prac nie pozwala porównać ofert. Poproś o wycenę, która wymienia frezowanie i sprzątanie, rury i ich ułożenie, wypełnienie bruzd i wyrównanie, rozdzielacz i jego podłączenie, próbę szczelności oraz naprawę wykończenia. Zakres ofert porównasz w tabeli z poradnika o projekcie ogrzewania podłogowego.
HeatAlgo nie liczy podłogi frezowanej. Poproś wykonawcę albo producenta rur o dane mocy dla tego układu warstw z Twoją okładziną. Jeśli ich nie mają, zapytaj przed podpisaniem umowy, kto policzy moc takiej podłogi i na jakiej podstawie.
Ogrzewanie podłogowe na stropie drewnianym
Na stropie drewnianym zacznij od konstrukcji. Nośność stropu i stan belek powinien ocenić konstruktor, czyli inżynier z uprawnieniami budowlanymi w specjalności konstrukcyjno-budowlanej. Przekaż mu, jaki system rozważasz i ile waży cała nowa podłoga z okładziną według danych producentów. Jeśli zaleci wzmocnienie albo wymianę belek, zapytaj go, czy te roboty wymagają zgłoszenia albo pozwolenia na budowę (art. 29 Prawa budowlanego).
Do stropów drewnianych producenci oferują lekkie systemy suche, bez mokrej wylewki. HeatAlgo nie liczy takich podłóg i nie ocenia konstrukcji. Poproś producenta o dane mocy, a konstruktora o ocenę stropu.
Zapisz też, co jest pod stropem: ogrzewane pomieszczenie czy nieogrzewana przestrzeń. Od tego zależy izolacja pod rurami. Przy podłodze na legarach nad gruntem zapytaj także o wentylację i wilgoć przestrzeni pod podłogą.
Ogrzewanie podłogowe w bloku: zgoda, temperatura wody i rozliczanie ciepła
W bloku nie o wszystkim, co jest w podłodze i pod nią, decydujesz samodzielnie. W budynku wspólnoty mieszkaniowej instalacje i części budynku, które nie służą wyłącznie Twojemu mieszkaniu, należą do nieruchomości wspólnej (art. 3 ust. 2 ustawy o własności lokali). Chodzi na przykład o konstrukcję budynku i o instalację centralnego ogrzewania. W orzecznictwie przeważa pogląd, że do nieruchomości wspólnej należy cała ta instalacja, także jej część w Twoim mieszkaniu.
Czynności przekraczające zwykły zarząd nieruchomością wspólną, na przykład zgoda na jej przebudowę, wymagają uchwały właścicieli lokali (art. 22 tej ustawy). W małej wspólnocie, do trzech lokali, stosuje się zamiast tego przepisy Kodeksu cywilnego o współwłasności (art. 19). W budynku spółdzielni o częściach wspólnych decyduje spółdzielnia: jako właściciel budynku albo, gdy część mieszkań ma już odrębną własność, jako zarządca nieruchomości wspólnej (art. 27 ust. 2 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych). Ten przepis każe stosować odpowiednio także art. 22 ustawy o własności lokali.
Zanim zamówisz projekt, zapytaj na piśmie zarząd wspólnoty, zarządcę albo spółdzielnię, czy i na jakich warunkach możesz wykonać ogrzewanie podłogowe. Zapytaj też o:
- Temperaturę wody w instalacji budynku. Jeśli jest dobrana do grzejników i wyższa, niż potrzebuje podłogówka, podłogówkę zasila się przez układ obniżający temperaturę, na przykład układ mieszający. Tak opisuje to wspomniany poradnik KAN-therm. Zapytaj, czy taki układ wolno zamontować.
- Rozliczanie ciepła. Metodę rozliczania kosztów ciepła wybiera właściciel lub zarządca budynku i opisuje ją w regulaminie rozliczeń (art. 45a ust. 9 i 10 Prawa energetycznego). Jeśli koszty dzieli się według podzielników na grzejnikach, ustal, jak zostanie rozliczone mieszkanie z pętlami w podłodze.
- Konstrukcję. Zapytaj, czy nowa podłoga może być cięższa od obecnej i kto to oceni.
Jeśli mieszkanie ma własne źródło ciepła, na przykład kocioł gazowy, pytania o temperaturę wody w budynku i rozliczanie ciepła Cię nie dotyczą. Pytanie o konstrukcję i części wspólne zostaje.
Kogo o co zapytać
Zapisz odpowiedzi razem z arkuszem pomiarów. Dzięki temu każda osoba pracuje na tych samych danych.
- Instalator albo projektant instalacji: który system pasuje do wysokości C i do strat ciepła, jaki jest pełny przekrój nowej podłogi z grubością każdej warstwy według dokumentacji produktów, jaka izolacja będzie pod rurami i jaką moc da podłoga z Twoją okładziną.
- Konstruktor: czy strop albo podłoga przeniesie nowe warstwy, zwłaszcza przy stropie drewnianym i przy rozbiórce.
- Wykonawca frezowania: w jakim stanie jest wylewka i co jest pod nią, po odkrywce i przed podpisaniem umowy.
- Zarząd wspólnoty, zarządca albo spółdzielnia: zgoda, temperatura wody i rozliczanie ciepła w bloku.
- Dostawca okładziny: czy produkt nadaje się na ogrzewanie podłogowe, jaki ma opór cieplny i jaką grubość.
- Specjalista od wilgoci lub konstrukcji: gdy w arkuszu zapisujesz zawilgocenia, pęknięcia albo ugięcia.
Gdy dostaniesz projekt albo ofertę, sprawdź, co powinien zawierać projekt ogrzewania podłogowego, i porównaj zakres wycen w tabeli z tego poradnika.
Co przygotujesz w HeatAlgo?
W HeatAlgo policzysz straty ciepła pokój po pokoju według PN-EN 12831-1 i przygotujesz układ wodnego ogrzewania podłogowego na rzucie domu. Program liczy podłogi z rurą zatopioną w jastrychu (typ A według PN-EN 1264), z grubością jastrychu nad rurą, którą przepisujesz z przekroju podłogi. Program przyjmuje jastrych cementowy, rurę PE-X albo PE-RT i co najmniej minimalną izolację pod rurami według PN-EN 1264-4. Jeśli planujesz jastrych anhydrytowy albo pod rurami będzie mniej izolacji, powiedz o tym instalatorowi, który sprawdza raport. Przy frezowaniu, systemie suchym albo systemie niskim poproś producenta albo wykonawcę o dane mocy dla całego układu warstw z Twoją okładziną.
Program liczy na danych, które wprowadzisz. Nie ocenia nośności, wilgoci ani stanu podłogi i nie zastępuje oględzin na miejscu. Przygotowany samodzielnie raport omów z instalatorem, który sprawdzi projekt dla Twojego domu i wybranego systemu.
Zobacz, jak przygotować rzut i raportJak wygląda praca w module, opisuje instrukcja modułu ogrzewania podłogowego.