Krótka odpowiedź z obliczeń: przy zasilaniu 35/30 °C, rozstawie rur 15 cm i pomieszczeniu 20 °C podłoga oddaje 42 W/m² pod płytkami, 39 W/m² pod drewnem i 35 W/m² pod wykładziną (PN-EN 1264-2, obliczenia HeatAlgo). Czy to wystarczy, zależy od strat ciepła pomieszczenia - i dlatego właściwą temperaturę wody wyznacza projekt, a nie jedna liczba.
„Jaka temperatura na podłogówkę?” ma w internecie jedną odpowiedź: 35 °C. Bywa poprawna. Ale jest odpowiedzią na inne pytanie niż to, które zadaje instalator na budowie - bo temperatura zasilania nie jest ustawieniem, które się wybiera, tylko wynikiem trzech rzeczy policzonych razem.
W skrócie dla właściciela domu
Nie ma jednej właściwej temperatury wody dla każdej podłogówki. Właściwa jest najniższa, przy której podłoga pokryje straty ciepła każdego pomieszczenia. Wyznacza ją projekt, a popularne 35 °C to przykład, nie zasada.
Pod hasłem „temperatura podłogówki” kryją się trzy różne liczby:
- Zasilanie i powrót. Zapis 35/30 °C znaczy, że do pętli wpływa z rozdzielacza woda o temperaturze 35 °C, a wraca do niego ochłodzona do 30 °C. Obie wartości dotyczą projektowej temperatury zewnętrznej, czyli mroźnego dnia, dla którego liczy się straty ciepła.
- Nastawa w sezonie. Kocioł albo pompa ciepła ze sterowaniem pogodowym obniża zasilanie, gdy na zewnątrz robi się cieplej. Przez większą część zimy woda jest wtedy chłodniejsza niż w projekcie.
- Temperatura podłogi. Jest dużo niższa niż temperatura wody. W przykładzie z tabeli poniżej (35/30 °C, płytki, rozstaw 15 cm, pokój 20 °C) powierzchnia ma w obliczeniach średnio około 24 °C. Limity z PN-EN 1264 dotyczą najcieplejszego miejsca podłogi, zwykle nad rurą: 29 °C tam, gdzie się przebywa, 33 °C w łazienkach i do 35 °C w strefie brzegowej, czyli w pasie o szerokości do 1 m przy ścianie zewnętrznej. HeatAlgo liczy z limitami 29 i 33 °C, a strefy brzegowej nie modeluje.
Trzy temperatury jednej podłogówki
Woda w rurach
35/30 °C
Zasilanie z rozdzielacza i powrót do niego - wartości z projektu na mroźny dzień.
Nastawa w sezonie
≤ 35 °C
Sterowanie pogodowe obniża zasilanie, gdy na zewnątrz robi się cieplej.
Powierzchnia podłogi
około 24 °C średnio
Najcieplej jest nad rurą i tam obowiązuje limit: 29 °C, w łazience 33 °C.
Dużo zależy od okładziny. Przy 35/30 °C i rozstawie rur 15 cm HeatAlgo liczy 42 W/m² dla płytek i winylu, 39 dla drewna i 35 dla wykładziny. Płytki i winyl dają tyle samo, bo według PN-EN 1264-3 podłogi w domach i mieszkaniach projektuje się dla oporu okładziny co najmniej 0,10 m²K/W. Moce w tabelach i w tym podsumowaniu HeatAlgo oblicza według charakterystyki z PN-EN 1264-2:2021 dla rury zatopionej w jastrychu - nie są zmierzone. Obliczenia przyjmują rurę PE-X lub PE-RT 16 × 2 mm pod 45 mm jastrychu cementowego (λ = 1,2 W/(m·K)) i okładzinę z oporem z kolumny „Do obliczeń”. Systemy suche liczy się inaczej, a ich moc podaje producent systemu.
Co odczytać z karty produktu okładziny
- Czy producent dopuszcza okładzinę na wodne ogrzewanie podłogowe i w jakim montażu: przyklejoną do jastrychu czy pływającą na podkładzie.
- Opór cieplny R w m²K/W, okładziny razem z podkładem. Jeśli karta podaje tylko grubość i współczynnik λ, opór warstwy to jej grubość w metrach podzielona przez λ, a opory okładziny i podkładu się sumuje.
- Najwyższą temperaturę, na jaką pozwala producent, na powierzchni podłogi albo pod okładziną. Bywa niższa niż 29 °C z normy. HeatAlgo liczy z limitem 29 °C (33 °C w łazience), więc taki niższy limit musi uwzględnić projektant.
- Warunki układania na ogrzewanym jastrychu, na przykład wymaganą wilgotność jastrychu i jego wcześniejsze wygrzanie.
Jeśli karta podaje opór wyższy niż wartość z kolumny „Do obliczeń” w tabeli niżej albo najwyższą temperaturę niższą niż 29 °C, podłoga może oddać mniej ciepła, niż pokazują tabele. Przekaż wtedy kartę osobie, która projektuje instalację. Pozostałe dane do zebrania przed wyceną znajdziesz na liście przed wyceną ogrzewania podłogowego. Jeśli masz już projekt, poradnik o tym, co powinien zawierać projekt ogrzewania podłogowego, pokaże Ci, gdzie szukać tych wartości.
Część techniczna poniżej pokazuje, co się dzieje, gdy zapotrzebowanie, rozstaw i okładzinę rozpatrzy się osobno: tabelę mocy z metra kwadratowego według PN-EN 1264-2, moment, w którym zagęszczanie rozstawu przestaje pomagać, i granicę, której nie przeskoczy żadne ustawienie.
Maksymalna temperatura zasilania podłogówki
Nie ma jednej maksymalnej temperatury zasilania dla każdej podłogi. Wyznaczają ją limit temperatury powierzchni - 29 °C w pomieszczeniach pobytu stałego i 33 °C w łazience - oraz dopuszczalne temperatury okładziny, jastrychu i rury z kart producentów. Ile watów z metra kwadratowego pozwala przyjąć ten limit, pokazuje niżej część „Granica, której nie przeskoczysz”. Minimalna temperatura zasilania w projekcie to po prostu ta właściwa: najniższa, przy której podłoga w projektowy mroźny dzień jeszcze pokrywa straty ciepła. W cieplejsze dni sterowanie pogodowe schodzi niżej. Im niższa temperatura wody, tym sprawniej pracuje pompa ciepła.
Ciepło napędza różnica temperatur, nie temperatura zasilania
Podłoga nie oddaje ciepła „przy 35 °C”. Oddaje je proporcjonalnie do różnicy między średnią temperaturą wody w pętli a temperaturą pomieszczenia. Średnia, nie zasilanie: woda oddaje ciepło po drodze i wraca chłodniejsza, więc przy 35/30 °C i pomieszczeniu 20 °C napędza ją różnica około 12,3 K (średnia logarytmiczna, tak jak liczy ją PN-EN 1264-2), nie 15 K.
Stąd pierwszy praktyczny wniosek: schłodzenie też jest parametrem projektowym. Ta sama temperatura zasilania przy większym schłodzeniu daje niższą średnią, czyli mniej mocy. Podawanie samego zasilania bez powrotu opisuje instalację tylko w połowie.
Okładzina jest w tym równaniu, nie obok niego
Między rurą a powietrzem leży jastrych i to, co położono na wierzchu. Cała moc musi przejść przez tę warstwę, więc jej opór cieplny nie jest szczegółem wykończeniowym - jest członem obliczenia. Moduł podłogówki w HeatAlgo liczy moc możliwą do oddania według charakterystyki cieplnej z PN-EN 1264-2: z rozstawu rur, oporu cieplnego okładziny, grubości jastrychu nad rurą i średnicy rury wychodzi współczynnik przenikania podłogi, mnożony przez logarytmiczną różnicę temperatur wody i pomieszczenia - a nad tym wszystkim jest charakterystyka graniczna wynikająca z maksymalnej temperatury powierzchni. Okładzinę liczy według PN-EN 1264-3: podłogi w mieszkaniu projektuje się dla okładziny o oporze co najmniej 0,10 m²K/W, a własny opór okładziny liczy się tylko wtedy, gdy jest wyższy. Płytki i winyl wchodzą więc do obliczeń z 0,10:
| Okładzina | Opór cieplny | Do obliczeń |
|---|---|---|
| Płytki | 0,05 m²K/W | 0,10 m²K/W |
| Winyl | 0,08 m²K/W | 0,10 m²K/W |
| Drewno | 0,12 m²K/W | 0,12 m²K/W |
| Wykładzina | 0,15 m²K/W | 0,15 m²K/W |
Wyjątkiem są płytki w łazience: liczy się je przy ich własnym oporze 0,05 m²K/W, bo płytek w łazience później się nie wymienia. Pozostałe pomieszczenia liczy się przy 0,10 m²K/W.
Liczby poniżej są policzone według normy dla rury 16 mm pod 45 mm jastrychu cementowego - to typowa podłoga, a nie karta katalogowa Twojego systemu. Jeśli producent podaje charakterystykę cieplną dla konkretnej płyty i konkretnego jastrychu, ma pierwszeństwo. Liczby poniżej pokazują natomiast rzecz, której karta katalogowa jednego systemu nie pokaże: jak bardzo wynik zmienia się między okładzinami przy wszystkim innym takim samym.
Jaka temperatura na podłogówkę: tabela W/m² z obliczeń
Policzona według charakterystyki z PN-EN 1264-2, nie zmierzona na podłodze testowej. Pomieszczenie 20 °C, rozstaw rur 15 cm, rura 16 mm pod 45 mm jastrychu, limit temperatury powierzchni 29 °C, każda okładzina z oporem z kolumny „Do obliczeń”. W watach na metr kwadratowy.
| Zasilanie/powrót | Płytki | Winyl | Drewno | Wykładzina |
|---|---|---|---|---|
| 30/25 °C | 24 | 24 | 23 | 20 |
| 35/30 °C | 42 | 42 | 39 | 35 |
| 40/35 °C | 59 | 59 | 54 | 49 |
| 45/40 °C | 75 | 75 | 70 | 64 |
Z tabeli wynika też rzecz, którą w internecie często słychać odwrotnie. Pod drewnem woda musi być cieplejsza, nie chłodniejsza. Przy tej samej wodzie drewno oddaje mniej niż płytki, bo ma większy opór cieplny. Rada, żeby pod deską ustawić niższe zasilanie, dotyczy limitu temperatury, na jaki pozwala producent podłogi - a to inne pytanie niż to, ile ciepła potrzebuje pomieszczenie. Jeśli producent ogranicza temperaturę, brakującej mocy trzeba szukać gdzie indziej: w gęstszym rozstawie, mniejszej stracie ciepła pomieszczenia albo w grzejniku.
Weź wiersz 35/30 °C, czyli tę popularną odpowiedź. Pomieszczenia potrzebującego 50 W/m² nie obsłuży żadna z tych podłóg: płytki i winyl dają 42 W/m², czyli 17% za mało, drewno 39 W/m², czyli 23% za mało, a wykładzina 35 W/m², czyli 30% za mało. Różnicę między pierwszą a ostatnią robi wyłącznie wierzchnia warstwa - ta, o której decyduje się zwykle najpóźniej i najrzadziej pyta projektanta.
Rozstaw ma sufit
Naturalny odruch, gdy brakuje mocy, to zagęścić rozstaw. Działa, ale słabiej i krócej, niż się wydaje. Ta sama podłoga z drewnem:
| Zasilanie/powrót | 100 mm | 150 mm | 200 mm |
|---|---|---|---|
| 30/25 °C | 25 | 23 | 20 |
| 35/30 °C | 43 | 39 | 35 |
| 40/35 °C | 60 | 54 | 49 |
| 45/40 °C | 77 | 70 | 64 |
Przy 35/30 °C zejście z 20 na 15 cm daje 4 W/m², a z 15 na 10 cm kolejne 4. Razem 8 W/m² za podwojenie ilości rury - i wciąż 43 W/m², czyli poniżej wymaganych 50. Przy tej temperaturze zasilania nie istnieje rozstaw, który obsłuży to pomieszczenie pod drewnem. Trzeba podnieść temperaturę: około 39/34 °C, i wtedy 15 cm wystarczy.
To jest sedno artykułu. Wymagana moc z metra kwadratowego nie wyznacza rozstawu. Wyznacza go dopiero razem z temperaturą zasilania i okładziną, a bywa, że nie wyznacza go wcale, bo przy zadanej temperaturze żaden rozstaw nie wystarcza.
Granica, której nie przeskoczysz
Nad tym wszystkim jest limit twardszy niż rozstaw i temperatura razem wzięte: temperatura powierzchni podłogi. W pomieszczeniach pobytu stałego przyjmuje się 29 °C, w łazienkach 33 °C - i te dwa przypadki modelują obliczenia w HeatAlgo. To granica komfortu i fizjologii, nie ustawienie regulatora.
Przejście z tej granicy na waty z metra kwadratowego opisuje charakterystyka graniczna z PN-EN 1264-2, na której liczy HeatAlgo. Przy pomieszczeniu 20 °C i limicie 29 °C jej maksimum to około 100 W/m² - dla podłogi o idealnie równej temperaturze. Realna podłoga jest cieplejsza nad rurą niż między rurami, więc 29 °C osiąga najpierw nad rurą i jej sufit leży niżej: około 99 W/m² przy rozstawie 15 cm i 97 przy 20 cm, dla oporu 0,10 m²K/W, z którym liczone są płytki.
Tabela zostaje pod tym sufitem: w wierszu 45/40 °C płytki dają 75 W/m² przy 15 cm i 84 przy 10 cm. Przy 10 cm i 50/45 °C sufit już działa: charakterystyka dałaby 102 W/m², ale do projektu wolno przyjąć tylko niecałe 100. Od tego momentu moc ogranicza nie rozstaw, tylko dopuszczalna temperatura posadzki. Sama podłoga się jednak nie ograniczy: gdyby woda o tej temperaturze naprawdę płynęła w pętli, posadzka nad rurami przekroczyłaby 29 °C.
Łazienka jest ciekawsza, niż się wydaje. Utrzymywana przy 24 °C, z limitem 29 °C dawałaby przy 45/40 °C i rozstawie 10 cm tylko 52 W/m², a rozstaw 15 czy 20 cm niewiele by zmienił. Dopuszczenie 33 °C podnosi sufit do około 99 W/m², a podłoga przy 45/40 °C oddaje wtedy 87 W/m². Przy tak ciepłej wodzie dodatkową moc daje łazience podwyższony limit, a nie gęstszy rozstaw.
Przy niskiej temperaturze zasilania jest inaczej. Łazienka nie wyznacza temperatury zasilania instalacji, bo PN-EN 1264-3 pomija ją przy tym wyborze, więc dostaje wodę dobraną do pozostałych pomieszczeń. Przy 35/30 °C ta sama łazienka ma około 39 W/m² przy rozstawie 10 cm: cieplejsze pomieszczenie zmniejsza różnicę temperatur, a limit powierzchni w ogóle nie działa. Czy łazienkę ogrzeje sama podłoga, zależy więc od jej strat ciepła, wolnej powierzchni podłogi i temperatury wody - czasem potrzebny jest też grzejnik łazienkowy.
Jeśli zapotrzebowanie pomieszczenia z obliczeń OZC przekracza ten sufit, odpowiedź nie brzmi „więcej rury”. Brzmi: dogrzać czymś innym albo obniżyć stratę ciepła pomieszczenia.
Praktyczna kolejność
- Policz zapotrzebowanie pomieszczenia na ciepło - pomieszczenie po pomieszczeniu, z obliczeń OZC, nie ze wskaźnika na metr. Bez tej liczby reszta jest zgadywaniem. Czym jest OZC i jak wygląda na przykładzie jednego domu, pokazuje poradnik o OZC.
- Podziel je przez powierzchnię grzewczą - dostajesz wymagane waty z metra kwadratowego. To jest liczba, którą podłoga ma dowieźć.
- Ustal okładzinę, zanim wybierzesz temperaturę. Jeśli inwestor jeszcze nie zdecydował, licz dla najgorszego wariantu, który dopuszczasz - podniesienie temperatury po wylaniu jastrychu jest tanie, przełożenie rur nie.
- Znajdź najniższą temperaturę, przy której to wychodzi - przy realnym rozstawie, nie przy dowolnym. Najniższą, bo każdy stopień w dół to niższy rachunek przez cały sezon.
- Sprawdź sufit powierzchni - jeśli wymagana moc jest powyżej niego, wróć do straty ciepła pomieszczenia, a nie do rozstawu.
- Dopiero teraz policz długość pętli, bo dopiero teraz znasz rozstaw. Gotowe przykłady dla pokoi od 12 do 40 m² pokazują, ile pętli i ile rury wychodzi przy różnych rozstawach. Jak to zrobić i dlaczego popularny wzór myli się w dwie strony naraz, opisuje osobny artykuł o rozstawie i długości pętli.
Co to znaczy dla pompy ciepła
Pompa ciepła nie produkuje ciepła, tylko je przenosi, a koszt tego przenoszenia rośnie razem z różnicą między źródłem a temperaturą wody na wyjściu. Każdy stopień, o który da się obniżyć zasilanie, poprawia sezonową efektywność urządzenia - i robi to przez całą zimę, a nie tylko w dni projektowe.
Dlatego decyzja o rozstawie jest decyzją o rachunku. Gęstszy rozstaw kosztuje raz, przy układaniu. Wyższa temperatura zasilania, do której zmusza rzadszy rozstaw albo drewno na wierzchu, kosztuje co miesiąc przez cały okres życia instalacji. To ta sama zależność, która stoi za doborem mocy pompy ciepła - dobrana instalacja i dobrane urządzenie to jedno zadanie, nie dwa.
Krótkie odpowiedzi
Pojedyncze pytania, każde z jedną liczbą policzoną w HeatAlgo:
- Czy podłogówka wystarczy w łazience? - ta sama podłoga w pomieszczeniu 24 °C.
- Czy grubsza wylewka zmniejsza moc podłogówki? - od 30 do 80 mm betonu nad rurą.
Sprawdzenie na koniec
Temperatura zasilania nie jest wynikiem sama w sobie. Wynikiem jest odpowiedź na pytanie, czy każde pomieszczenie dostaje tyle mocy, ile mu ubywa. Dlatego ostatni krok to porównanie mocy możliwej do oddania z zapotrzebowaniem z obliczeń OZC - pomieszczenie po pomieszczeniu, bo jedno pomieszczenie z drewnem potrafi wymusić temperaturę dla całego obiegu.
W module ogrzewania podłogowego to porównanie robi się samo: każda sekcja ma swój rozstaw i swoją okładzinę, a HeatAlgo pokazuje niedobór tam, gdzie podłoga nie pokryje straty ciepła.
Gdzie te wartości powinny być zapisane w dokumentacji, opisuje poradnik o tym, co powinien zawierać projekt ogrzewania podłogowego.
Te liczby daje ten sam silnik, którym policzyliśmy dom referencyjny, z kompletem danych wejściowych do sprawdzenia. Zobacz metodę: dom referencyjny policzony w całości.
Załóż darmowe konto