Prawie każdy poradnik o podłogówce podaje ten sam wzór: powierzchnia podzielona przez rozstaw, razy 1,1 na zapas. Jest szybki i łatwo go zapamiętać. Problem w tym, że pomija dwie rzeczy, które decydują o tym, czy pętla w ogóle zmieści się w limicie - i myli się w dwie przeciwne strony naraz.
Skąd bierze się limit długości pętli
Ograniczenie długości nie jest umowną zasadą, tylko konsekwencją oporów hydraulicznych. Woda płynąca rurą traci ciśnienie na tarciu, a strata rośnie wraz z długością. Za długi obieg oznacza trzy rzeczy: pompa obiegowa musi pokonać większy opór, różnica temperatur między zasilaniem a powrotem rośnie, a zrównoważenie tej pętli z pozostałymi na tym samym rozdzielaczu staje się trudne albo niemożliwe.
Dlatego każdy system podaje maksymalną długość obiegu, różną dla różnych średnic rury. Sprawdź ją w karcie technicznej swojego systemu - wartości krążące po internecie potrafią się różnić między sobą o kilkadziesiąt metrów dla tej samej średnicy. HeatAlgo przyjmuje 80 m (ostrzeżenie) i 90 m (granica twarda) dla rury 16x2 oraz 90 m i 100 m dla 17x2 - zawsze licząc razem z dobiegiem, bo woda płynie przez niego tak samo jak przez pole pętli.
Co wzór pomija
Odsunięcie od ścian
Pętli nie prowadzi się do samej ściany. HeatAlgo odsuwa ją o 10 cm, bo tyle miejsca zajmuje dylatacja obwodowa i tyle potrzeba, żeby rura dała się wygiąć bez załamania. Pole, po którym realnie biegnie rura, jest więc mniejsze niż powierzchnia pomieszczenia - a wzór liczy całą powierzchnię. Ten błąd zawyża wynik.
Dobieg
Od rozdzielacza do pomieszczenia biegnie para rur: zasilanie i powrót. Jeśli rozdzielacz stoi 15 m od pokoju, to 30 m rury, które w ogóle nie pojawia się w polu pętli - i którego wzór nie zawiera w żadnej postaci. Ten błąd zaniża wynik, i to on jest zwykle większy.
Promienie gięcia
Rura nie zawraca pod kątem prostym, tylko po łuku. Suma tych łuków to kilka procent długości. To najmniejsza z trzech poprawek, ale jest to jedyna, którą wzór próbuje uwzględnić - i właśnie tym jest mnożnik 1,1.
O ile się myli - policzone
Pokój o szerokości 3,2 m i długości 4,0 m, czyli 12,8 m². Rozdzielacz 15 m dalej, dobieg wychodzi ze środka krótszej ściany. Kolejność wymiarów ma znaczenie - wpisane odwrotnie dają inny przebieg pętli i inne liczby. Kolumna „wzór" to (12,8 ÷ rozstaw) × 1,1, kolumna „rura razem" to wynik z rzeczywistej geometrii pętli razem z dobiegiem.
| Rozstaw | Wzór | W pomieszczeniu | Dobieg | Rura razem |
|---|---|---|---|---|
| 10 cm | 140,8 m | 115,0 m | 29,7 m | 144,8 m |
| 15 cm | 93,9 m | 77,0 m | 29,6 m | 106,6 m |
| 20 cm | 70,4 m | 59,5 m | 29,6 m | 89,1 m |
| 25 cm | 56,3 m | 46,8 m | 29,7 m | 76,5 m |
| 30 cm | 46,9 m | 39,2 m | 29,7 m | 68,9 m |
Widać w tym regularność, o której nie mówi żaden poradnik. Wzór zawsze zawyża rurę w samym pomieszczeniu - przy 10 cm o 25,8 m, przy 30 cm o 7,7 m. I zawsze zaniża sumę, bo brakuje w nim dobiegu. Te dwa błędy idą w przeciwne strony, więc czasem częściowo się znoszą, a czasem nie: przy gęstym rozstawie wygrywa błąd odsunięcia od ścian i wzór wygląda na trafiony, przy rzadkim wygrywa dobieg i wzór jest już wyraźnie za niski.
Najważniejszy jest wiersz z rozstawem 15 cm. Wzór daje 93,9 m, rzeczywisty obieg ma 106,6 m - wzór jest 12,7 m poniżej prawdy. I to jest sedno: 12,7 m to więcej niż odstęp między kolejnymi limitami, jakie stosuje się w praktyce. Przy limicie 100 m wzór mówi „jedna pętla wystarczy", a prawidłowa odpowiedź to dwie. Przy każdym innym limicie ten sam błąd potrafi przenieść Cię na drugą stronę granicy równie łatwo - bo brakuje w nim całego dobiegu, a dobieg to tutaj 29,6 m.
Różnica nie jest akademicka: to decyzja o liczbie obiegów, podjęta na budowie na podstawie liczby, która nie zawiera drogi do rozdzielacza.
Policz swoje pomieszczenieJak wybrać rozstaw
Rozstaw nie jest kwestią gustu ani samego metrażu. Wynika z tego, ile mocy podłoga ma oddać do pomieszczenia. Gęściej ułożona rura oddaje więcej watów z metra kwadratowego przy tej samej temperaturze zasilania - i odwrotnie, rzadszy rozstaw wymaga wyższej temperatury, żeby dać tę samą moc.
Stąd praktyczna kolejność:
- Zacznij od zapotrzebowania pomieszczenia na ciepło. Bez tego wybór rozstawu jest zgadywaniem. To wynik obliczeń OZC pomieszczenie po pomieszczeniu, nie wskaźnik z metra.
- Sprawdź, czy podłoga w ogóle udźwignie tę moc przy zakładanej temperaturze zasilania i wybranej okładzinie. Płytki przewodzą ciepło znacznie lepiej niż drewno czy wykładzina.
- Zagęść rozstaw w strefie brzegowej, przy ścianach zewnętrznych i pod oknami, gdzie straty są największe. To ta sama pętla o zmiennym skoku, nie osobny obieg doklejony po obwodzie.
- Sprawdź długość - dopiero teraz, bo dopiero teraz znasz rozstaw.
Im niższa temperatura zasilania, tym bardziej opłaca się gęstszy rozstaw - i to jest bezpośredni związek z pompą ciepła, której sezonowa efektywność rośnie, gdy może pracować niżej. Ta sama moc oddana przy 30 °C zamiast 40 °C to inny rachunek za prąd przez całą zimę.
Kiedy dzielić na dwie pętle
Dwa powody, i tylko dwa.
Długość. Jeden obieg razem z dobiegiem przekracza dopuszczalną wartość. Wtedy dzielisz pole na dwie sekcje o zbliżonej powierzchni - zbliżonej, bo dwie pętle o bardzo różnej długości trudno zrównoważyć na jednym rozdzielaczu.
Kształt. Litery L i T, wąskie szyjki, wnęki i przeszkody potrafią sprawić, że jednej pętli nie da się poprowadzić bez krzyżowania rur albo zostawienia niepokrytego pola. To nie jest kwestia metrów - to geometria. Uczciwa odpowiedź brzmi wtedy „podziel", a nie „narysuj coś, co się nie ułoży".
Sprawdzenie na koniec
Długość pętli to nie jest wynik sam w sobie. Wynikiem jest odpowiedź na pytanie, czy ta podłoga pokryje zapotrzebowanie pomieszczenia. Dlatego ostatni krok to porównanie mocy pętli ze stratą ciepła pomieszczenia z obliczeń OZC - i jeśli brakuje, wracasz do rozstawu albo do temperatury zasilania, zanim cokolwiek trafi na budowę.
To jest też powód, dla którego kalkulator z tego artykułu liczy jedno pomieszczenie prostokątne i nic więcej. Prawdziwy projekt to kilka pomieszczeń na jednym rozdzielaczu, każde ze swoją stratą ciepła i swoim rozstawem, plus bilans całości. Kształty L i T, skosy, przeszkody i wiele kondygnacji policzysz w module ogrzewania podłogowego.
Załóż darmowe konto